Gazetecilik sektörüne yönelik büyük bir zarar veren teknoloji devleri için kötü bir haber geliyor: Avustralya, haber içeriklerine uygulanan vergi düzenlemesi ile sektöre destek olmayı hedefliyor. Son dönemde yapay zeka şirketlerinin haber sitelerindeki içerikleri kullanması, bu sitelere gelen ziyaretçi sayısını azaltarak medya kuruluşlarının reklam gelirlerini olumsuz etkiledi. Bu durum, bazı haber sitelerinin kapanmasına ve diğerlerinin faaliyetlerini kısıtlamasına yol açtı.
Avustralya hükümeti, Başbakan Anthony Albanese liderliğinde, büyük teknoloji şirketlerinin haber içeriklerinden elde ettiği gelirlerin bir kısmını yerel medya kuruluşlarına yönlendiren bir düzenleme hazırladı. Bu tasarıya göre, Meta, Google ve TikTok gibi global platformlar, yerel yayıncılarla gönüllü ödeme anlaşmaları yapmadıkları takdirde, Avustralya’daki gelirlerinin %2,25’i oranında vergi ödemekle yükümlü olacak. Hükümet, böylelikle dijital platformların haber içeriklerinden sağladığı trafiği ve reklam gelirlerini gazetecilere geri kazandırmayı amaçlıyor.
Uygulamanın hayata geçmesiyle birlikte, Avustralya’daki medya sektörüne yıllık yaklaşık 250 milyon dolarlık ek bir kaynak aktarılması öngörülüyor. Bu durum, düzenlemeyi sadece yerel bir ekonomik adım olmaktan çıkarıp, küresel ölçekte örnek alınabilecek bir model haline getiriyor. Benzer bir sistemin Türkiye’de uygulanması durumunda ise tablo daha da genişliyor. Türkiye’de dijital reklam ve medya yatırımlarının 200 milyar TL’yi bulmasıyla birlikte, bu gelirlerin büyük bir kısmı uluslararası platformlara akıyor. Ancak, haber içeriklerinin yasal olarak “eser” statüsünde değerlendirilememesi, telif ve ödeme mekanizmalarının gelişimini engelliyor.
Türkiye’de Instagram, YouTube ve TikTok gibi platformlarda toplamda 60 milyonu aşan kullanıcı kitlesi göz önünde bulundurulduğunda, böyle bir modelin medya sektörüne yıllık 100 milyon doların üzerinde bir kaynak yaratabileceği tahmin ediliyor.
Bununla birlikte, teknoloji şirketleri bu düzenlemeye temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Meta, daha önce benzer baskılar nedeniyle Avustralya’da haber içeriklerini platformdan kaldırma kararı almıştı. Şirket, yeni düzenlemeyi dijital bir vergi olarak değerlendirirken, içeriklerin zaten gönüllü olarak platformlara yüklendiğini ve yayıncıların bu sayede trafik kazandıklarını savunuyor. Google ise halihazırda birçok yerel medya kuruluşuyla içerik anlaşmaları bulunduğunu belirterek, yeni bir zorunluluğun gereksiz olduğunu ifade ediyor.
Tüm bu gelişmeler, haber içeriklerinin dijital platformlar karşısındaki ekonomik değeri konusunda küresel tartışmaları yeniden alevlendirmiş durumda. Avustralya’nın attığı bu adımın başka ülkelere yayılma ihtimali ise önümüzdeki dönemde dikkatle izlenecek konular arasında yer alıyor.
